Air France-KLM heeft in het tweede kwartaal opnieuw een verlies geleden van 1,5 miljard euro. Ondanks versoepelingen van coronamaatregelen nemen nog altijd veel minder passagiers het vliegtuig dan voor de pandemie.
Toch ziet de maatschappij lichtpunten, want er zijn deze zomer meer boekingen nu Europeanen op vakantie gaan en gevaccineerde Amerikanen welkom zijn in de Europese Unie.
Ook in het eerste kwartaal was het verlies 1,5 miljard euro.
Het kabinet gaf vorig jaar 3,4 miljard euro steun aan de KLM, in de vorm van leningen en garantiestellingen. En Frankrijk gaf steun aan het zusterbedrijf Air France. De regels voor staatssteun zijn zeer streng, maar de Europese Commissie ging ermee akkoord.
Vorig jaar recordverlies
Over heel 2020 leed de combinatie van Air France en KLM een recordverlies van ruim 7 miljard euro.
De internationale brancheorganisatie IATA maakte onlangs bekend dat de vraag naar vliegreizen vorige maand iets is toegenomen in vergelijking met mei, maar de luchtvaart heeft nog altijd zwaar te lijden onder de gevolgen van de coronacrisis. De vraag was in juni ruim 60 procent lager dan in juni 2019, het jaar voordat de pandemie uitbrak.
Nachtclub Bitterzoet in Amsterdam opent eind juni na ongeveer 1,5 jaar sluiting zijn deuren, bij de toegang wordt gecontroleerd op testbewijzen.Beeld Joris van Gennip
Het kabinet haalde op 9 juli de teugels weer aan vanwege de opmars van de deltavariant en – ondanks verplichte entreetesten – diverse grote uitbraken in nachthoreca, tijdens studentenfeesten en op festivals. Testen voor toegang mag nu enkel nog ingezet worden bij evenementen met een vaste zitplaats, zoals sportwedstrijden.
Vorige week werden er daardoor nog slechts 68 duizend toegangstesten gedaan, tegen ruim een half miljoen in de eerste week van juli. Maar de elf door de Stichting Open Nederland ingehuurde commerciële testbedrijven bleven onverminderd flink verdienen. Zij worden namelijk niet betaald per verrichte test, maar voor beschikbaar gestelde capaciteit, ook als die niet gebruikt wordt.
Testbedrijven krijgen een vergoeding van 387 euro per dag per zogeheten ‘afnameplek’, geschikt voor tweehonderd tests per dag. De afgelopen twee weken waren er 1.100 van zulke afnameplekken, verdeeld over ruim 110 testlocaties. Voor bemande posten komen daar nog personeelskosten bij. Dat bracht de rekening op een miljoen euro per dag, voor een systeem dat 200 duizend tests aankon, maar er afgelopen twee weken slechts zo’n 12 duizend per dag uitvoerde.
Knarsend tot stilstand
De Stichting Open Nederland, die de toegangstesten in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid organiseert, laat weten de capaciteit sinds afgelopen maandag met de helft te hebben teruggebracht. Dit kon pas na twee weken, zegt Pier Eringa, voorman van de Stichting Open Nederland.
‘Natuurlijk is het zonde van het geld. We zijn piepend en knarsend tot stilstand gekomen. Maar we moeten de winkel open houden, ook als er eventjes weinig klanten zijn. Dat is de prijs de we betalen om wanneer het straks weer nodig is verzekerd te zijn van voldoende capaciteit. Het risico is te groot dat bedrijven zouden zeggen: we gaan iets anders doen. De brandweer betalen we ook niet per gebluste brand.’
Eringa vindt wel dat het tijd is om verschillende testsporen voor bijvoorbeeld toegang, reizen, werk en onderwijs samen te voegen, om efficiënter en flexibeler te kunnen werken. Nu zijn dat nog verschillende systemen die soms zelfs onder verschillende ministeries vallen. ‘Testen voor een evenement, vakantie of naar school gaan: voor de burger is het om het even.’
Superspreader
Op de hoge kosten van het toegangstestsysteem (500- tot 700 miljoen euro) kwam eerder al veel kritiek. Daar kwamen na de feest- en horeca-uitbraken inhoudelijke zorgen bovenop. Bij het Utrechtse festival Verknipt waren zeker 130 bezoekers aanwezig die achteraf gezien al besmet waren voor ze het terrein betraden, ondanks verplichte toegangstesten waarop strikt toezicht was. In een discotheek in Enschede besmette volgens een nieuwe analyse van de GGD Twente waarschijnlijk één superspreader, ondanks een negatief testbewijs, zo’n tweehonderd andere aanwezigen.
Vooral de lange geldigheid die testbewijzen hadden wordt gehekeld: 40 uur, meer dan de 24 uur die het OMT adviseerde en nu geldt. Eringa zegt dat die 24 uur uitvoerbaar is voor toegangstestbedrijven. ‘Maar het systeem wordt nooit helemaal waterdicht. Er zullen altijd risico’s blijven bestaan. Of die aanvaardbaar zijn, is een politieke afweging. Maar het alternatief is: de boel dicht.’
Wat in de nabije toekomst de rol van toegangstesten wordt en hoe het systeem kan worden verbeterd, wordt volgens een woordvoerder van het ministerie van VWS momenteel bekeken. Maandag neemt het kabinet een besluit over het lot van eendaagse festivals, meerdaagse festivals blijven tot 1 september verboden.
Demissionair minister Hugo de Jonge zei maandag te willen blijven werken met toegangstesten. ‘We zullen echt nog een tijdje nodig hebben om grote bijeenkomsten met elkaar veilig mogelijk te maken.’ Wel heeft het ministerie van VWS voor de maand september alweer ruim 117 miljoen opzij gelegd voor toegangstesten.
Tussen de stations Driebergen-Zeist en Veenendaal Centrum rijdt de sprinter vrijdag van 9.30 tot 13.45 uur niet. Dat heeft voor de tweede keer deze week te maken met een tekort aan verkeersleiders bij spoorbeheerder ProRail.
Een ziekmelding op de verkeersleidingspost leidde er eerder toe dat het treinverkeer tussen Utrecht Centraal en Arnhem Centraal, Ede-Wageningen en Barneveld Zuid en Utrecht Centraal en Rhenen van donderdag 23.00 uur tot vrijdag 7.00 uur stil kwam te liggen.
Als gevolg daarvan konden geplande werkzaamheden niet doorgaan. Die worden nu vrijdag uitgevoerd, en daardoor rijdt de sprinter niet tussen Driebergen-Zeist en Veenendaal Centrum.
Door te krappe bezetting reden er afgelopen woensdag van 's ochtends vroeg tot 15.00 uur minder treinen rond Utrecht. Eerder deze maand, in juni en vorig jaar september en oktober ging het ook al mis.
ProRail spreekt van "structurele personele problemen". Het bedrijf probeert al langer mogelijke tekorten op verkeersleidingsposten op te vangen door personeel van posten met een goede bezetting op de 'probleemlocaties' in te zetten.
Ook probeert ProRail recent gepensioneerde werknemers en voormalig verkeersleiders die op andere afdelingen zijn gaan werken tijdelijk in te zetten voor hun vroegere werk. Op de langere termijn hoopt ProRail nieuwe treinverkeersleiders aan te trekken.
UTRECHT - "Een inschattingsfout", noemde burgemeester Dijksma het door laten gaan van festival Verknipt begin deze maand. Van de 20.000 bezoekers, testten naderhand bijna 1100 mensen positief op corona. Een 'superspread evenement' werd het genoemd. Maar bron- en contactonderzoek van de GGD laat zien dat een groot deel van de positief geteste mensen waarschijnlijk vóór het festival al besmet was. Utrecht is de enige GGD-regio die nog bron- en contactonderzoek doet en ontwikkelde daar zelfs een eigen systeem voor.
De GGD legt uit dat bron- en contactonderzoek essentieel is
'Coronacare' heet het systeem dat de GGD Utrecht gebruikt. Het werd ontwikkeld door ontwerper Daan Vermeulen die vorig jaar september in dienst kwam bij de GGD. Het systeem werkt eigenlijk heel simpel: een besmet persoon krijgt een online vragenlijst en vult daar allerlei gegevens in. En dat scheelt werk voor het callcenter.
"We belden een besmet persoon onze vragen door en moesten daarna een aantal keer terugbellen om alle informatie te krijgen", zegt Vermeulen. Arbeidsintensief en tijdrovend, dus dat moest slimmer. Met het coronacare-systeem krijgt een besmet persoon vragenlijsten online opgestuurd en na drie uur belt de GGD terug, zodat het in een keer alle gegevens heeft.
Het systeem heeft een responspercentage van 70, de rest wordt extra nagebeld, zegt Vermeulen. "Dat stelt ons in staat om bij een hoog aantal besmettingen alsnog de dataverzameling te doen." Essentieel bij het bestrijden van een infectieziekte. Dankzij het systeem doet de GGD regio Utrecht als enige nog aan bron- en contactonderzoek (bco).
Testen voor Toegang
En dat levert waardevolle informatie op. In het geval van Verknipt bracht de GGD de besmetting van driehonderd festivalbezoekers uit de eigen regio in kaart en ontdekte dat honderd van hen al voor de start van het festival besmet moeten zijn geweest.
"Mensen krijgen na het festival klachten en testten vervolgens positief. Dan ben je tijdens het festival al besmettelijk en ben je vijf tot zes dagen ervoor besmet geraakt", legt arts-infectieziektebestrijding Putri Hintaran van de GGD regio Utrecht uit.
Door het onderzoek van de GGD wordt zichtbaar hoe kwetsbaar het werken met Testen voor Toegang was. Omdat een test tot maximaal 40 uur voor het evenement afgenomen mocht worden, kregen mensen groen licht om te gaan feesten, terwijl ze op het daadwerkelijke moment van het festival besmettelijk waren.
De GGD over het eigen ontwikkelde systeem
Toch is de GGD regio Utrecht de enige die het systeem gebruikt, weten Vermeulen en Hintaran. Bovendien is de regio de enige die de afgelopen periode bco heeft uitgevoerd, zo is te zien op het coronadashboard van de overheid. Waarom gebruiken de andere regio's het systeem niet?
"Elke GGD gebruikt een eigen systeem en kiest een eigen manier om een blik op de infectie te houden en die in te dammen waar mogelijk", zegt Vermeulen. Hij en Hintaran weten wel zeker dat de andere regio's op de hoogte zijn van hun systeem. "Daar zijn we trots op, dus hebben we het meerdere regio's laten zien."
Door het bco concludeert Hintaran dat de festivals niet de oorzaak zijn van die besmettingen. "Het gaat om de week ervoor waarin alle remmen losgingen", legt de arts uit. Jongeren gaven aan dat, omdat dit weer mocht van de overheid, ze de week voorafgaand aan Verknipt eerdere dagen feestjes en horeca afgingen. "Dan krijg je een vliegwieleffect van die ene versoepeling, het festival is daar eerder een resultaat dan oorzaak van."
Protocollen
Organisator van het festival Verknipt, Reza Fathi, baalt van de besmettingen, maar zegt zich aan alle protocollen te hebben gehouden en ziet zich daarin gesterkt door de bevindingen van de GGD Utrecht. Hij hoopt dat "men zich in Den Haag achter de oren krabt". "Daar heeft men OMT- en Fieldlab-adviezen over maximale testduur in de wind geslagen en mochten jongeren 'dansen met Janssen'. Met alle gevolgen van dien."
De besmettingen bij Verknipt en andere festivals, plus het hoge totale aantal besmettingen onder de bevolking, maakten dat het kabinet versoepelingen terugdraaide. Eendaagse festivals zijn tot en met 13 augustus verboden, maandag volgt een besluit over de periode daarna. Meerdaagse festivals zijn tot in ieder geval 1 september verboden.
De populaire Amerikaanse beleggingsapp Robinhood gaat meteen na zijn beursdebuut fors in het rood. Bij de openingsbel kostte een aandeel 38 dollar (zo'n 32 euro), maar vrijwel direct ging er zo'n 10 procent af. Het aandeel sloot uiteindelijk 8,4 procent lager. Er werd lang uitgekeken naar de beursgang van de beleggingsapp, die onlangs in het nieuws kwam als aanjager van de GameStop-heisa.
Robinhood is voorlopig alleen te downloaden in de Verenigde Staten en is daar razend populair onder jongeren die tijdens de coronacrisis de beurs hebben ontdekt. De app rekent namelijk geen extra kosten per transactie, wat veel andere beleggingsplatformen wel doen.
Die populariteit wilde het bedrijf verzilveren met beursgang, maar die pakt minder goed uit dan gehoopt.
Het bedrijf haalde 2 miljard dollar op met de verkoop van aandelen voor zijn gang naar de beurs, maar de koers stortte al snel in.
Meer particuliere beleggers dan normaal
Dat kan verschillende oorzaken hebben. In de eerste plaats hoeven investeerders die voor de beursgang al aandelen hadden geen rekening te houden met een zogenoemde lock-upperiode. Bij de meeste beursgangen mogen die investeerders hun aandelen pas na een bepaalde periode - meestal een half jaar - verkopen, maar die regel geldt niet bij deze beursgang. Ze mochten hun aandelen dus meteen verkopen na het debuut.
Daarnaast heeft Robinhood een derde van zijn aandelen gereserveerd voor particuliere beleggers, terwijl het normaal gesproken om een aandeel van 10 tot 20 procent gaat. De rest gaat dan naar grote partijen. Particuliere beleggers doen de koersen makkelijker schommelen, omdat niet iedereen belegt voor de lange termijn.
Robinhood zou gebruikers misleid hebben
De app is ook niet vrij van controverse. Sommige politici en regelgevers wezen eerder al op de gevaren van de app, omdat die beleggen zo makkelijk en aantrekkelijk maakt dat ook mensen met minder beurskennis hun geluk beproeven.
Dat leidde vorig jaar tot de zelfmoord van een twintigjarige student die zijn balans verkeerd had geïnterpreteerd en daardoor dacht dat hij 730.000 dollar verlies had gedraaid, terwijl dat niet het geval was.
Ook moest Robinhood al twee keer een boete aan toezichthouders betalen, omdat het bedrijf zijn klanten zou misleid hebben.
GameStop
In het begin van dit jaar kwam Robinhood nogmaals in het nieuws, omdat de app door veel jongeren werd gebruikt om aandelen te kopen die bijna niets waard waren. Zo kochten ze massaal het aandeel van de gamewinkelketen GameStop. Daardoor schoten die koersen als een raket omhoog. Shortsellers die op een koersdaling hoopten, moesten vervolgens hun posities verkopen. Omdat er zoveel transacties via de app werden gedaan, besloot Robinhood de verkoop van aandelen van onder meer GameStop en de zo goed als failliete bioscoopketen AMC even stil te leggen. Die beperking werd later opgeheven.
Robinhood heeft achttien miljoen actieve gebruikers. Het bedrijf draaide in 2020 een omzet van 959 miljoen dollar en boekte een winst van 7,5 miljoen dollar. In het eerste kwartaal van dit jaar leed Robinhood 1,4 miljard dollar verlies door het GameStop-debacle.
Wie in Amerika geen vaccin wil nemen, krijgt het op een groeiend aantal plekken een stuk moeilijker. Zo zal alle ambtenaren van de federale overheid worden gevraagd een vaccin te nemen. Het gaat om miljoenen mensen. Wie weigert, moet zich vaak laten testen, maskers blijven dragen en afstand houden, zo maakt Biden vanavond bekend. In uiterste gevallen kan het leiden tot ontslag voor bepaalde ambtenaren die werken met kwetsbare mensen.
Ook het bedrijfsleven selecteert meer aan de deur: Google en Facebook willen alleen nog gevaccineerden toelaten op de werkvloer. Netflix stelt vaccinaties verplicht voor alle acteurs en medewerkers in Amerikaanse studio's. Het aantal Amerikaanse universiteiten dat een vaccinbewijs eist, staat nu op 400.
Lichaam onaantastbaar
Anders dan in Amerika, Frankrijk en Italië kunnen Nederlandse werknemers niet verplicht worden om een vaccin te nemen, verduidelijkt onderzoeker arbeidsrecht Rachel Rietveld van de Universiteit van Amsterdam. "Dat zou een inbreuk zijn op artikel 11 van onze Grondwet: het recht op onaantastbaarheid van het lichaam. Dat gaat in principe boven alles."
Ook de AVG, de Algemene Verordening Gegevensbescherming, is van belang. "Die geldt voor iedereen. Daaruit volgt dat je werkgever niet naar je gezondheidsgegevens mag vragen. Zo hoef je geen vragen over je klachten te beantwoorden als jij je ziek meldt. Je hebt recht op privacy. Ook de vraag van je werkgever of je een vaccin hebt genomen, hoef je dus niet te beantwoorden. Een bedrijfsarts mag dit wel weten, maar mag niks met de informatie doen."
Niet zomaar ontslagen
Maar er zijn altijd uitzonderingen te bedenken, zegt Rietveld. "Dat is het mooie en ook vaak het lastige aan het recht. Zo heb je een wetsartikel over goed werknemer- en werkgeverschap. Die kan altijd van pas komen in specifieke gevallen. Stel dat je als zorgmedewerker werkt op een ic en geen vaccin wilt nemen, dan kan het ziekenhuis mogelijk wel eisen dat je op een andere afdeling moet werken. Het argument is dat ernstig zieke patiënten beschermd moeten worden. Een breed belang dat vermoedelijk zwaarder weegt dan het individuele recht."
Tot ontslag mag het niet zomaar leiden en het gaat alleen op in uiterste gevallen, benadrukt Rietveld. "Dat gezondheidsargument geldt niet voor een fabriek waar werknemers aan een lopende band staan. Een werkgever kan dan vaak minder ingrijpende maatregelen nemen, zoals bijvoorbeeld het ophangen van spatschermen."
De grootste werknemersorganisatie FNV zegt dat de discussie hier in Nederland eigenlijk nog niet speelt. "Maar ons standpunt is duidelijk: een vaccinverplichting is een inbreuk op een grondrecht en mag dus niet worden opgelegd door de overheid en werkgevers", zegt een woordvoerder.
Vaccinatiebereidheid hoog
Dat beaamt ook VNO-NCW, de werkgeversorganisatie. "Op dit moment speelt deze discussie niet of nauwelijks onder onze leden. Anders dan in de VS kennen we in Nederland een zeer hoge vaccinatiebereidheid (90 procent) en staat het huidige Nederlandse recht het niet toe."
KWF Kankerbestrijding gaat helpen bij het onderzoek dat inwoners van IJmuiden zelf gaan uitvoeren naar de uitstoot van Tata Steel. De stichting is in overleg met de initiatiefnemers om te bepalen hoe het beste kan worden geholpen.
"Wij hebben jarenlang ervaring op het gebied van wetenschappelijk onderzoek. Wij stellen ons netwerk en expertise graag ter beschikking om dit initiatief te steunen", zegt directeur Johan van de Gronden. "Wij willen net als de bewoners duidelijkheid over de oorzaak van de verhoogde longkankercijfers in de omgeving."
Omwonenden van Tata Steel kondigden woensdag aan zelf te zullen onderzoeken wat de fabriek precies uitstoot. Ze doen dat omdat ze geen vertrouwen hebben in onderzoeken van GGD en RIVM. Die houden volgens hen te veel rekening met de belangen van de staalgigant.
Miljoen euro
Al jaren melden omwonenden gezondheidsklachten, zoals hartproblemen, diabetes en longkanker. Ook de GGD constateerde dat er bovengemiddeld veel kanker voorkomt in het IJmondgebied. Speculatie over de rol van Tata Steel daarbij werd echter op last van de GGD-directeur weggelaten uit een rapport daarover.
Het RIVM onderzoekt momenteel welke stoffen er in de omgeving van de fabriek neerdalen. Omwonenden willen dat er niet alleen wordt gekeken wat er neerkomt in de buurt, maar ook wat er precies wordt uitgestoten. Volgens het RIVM is het moeilijk die gegevens direct te koppelen aan gezondheidsklachten in de omgeving.
KWF zegt de zorgen van de omwonenden te delen en daarom het initiatief tot een onafhankelijk onderzoek te steunen. Er is volgens de initiatiefnemers al een miljoen euro opgehaald voor het onderzoek.
